Fitheid voorkomt en geneest hartritmestoornissen

Fitheid voorkomt en geneest hartritmestoornissen

Fitheid voorkomt en geneest hartritmestoornissen

ma, 17 juli 2017

Een snel en onregelmatig bonzend hart, kortademigheid en een slechte conditie. Dit zijn veel voorkomende klachten bij boezemfibrilleren. Liefst een op de vier mensen krijgt het in zijn leven. Een van de belangrijkste oorzaken: een ongezonde leefstijl. Cardioloog Michiel Rienstra doet met zijn team onderzoek naar de risicofactoren voor boezemfibrilleren en naar de invloed van een gezonde leefstijl op de behandeling en het herstel hiervan.

Westerse leefstijl

Er zijn vele factoren die kunnen leiden tot boezemfibrilleren, vertelt dr. Rienstra. Eén daarvan is leeftijd. Hoe ouder je wordt, hoe groter de kans dat je boezemfibrilleren krijgt. Andere veel voorkomende oorzaken zijn een hoge bloeddruk, hart- en vaataandoeningen, suikerziekte, maar ook inactiviteit en overgewicht. “Inmiddels is ook bekend dat de gevoeligheid voor boezemfibrilleren deels erfelijk bepaald is. Maar verreweg de meeste oorzaken staan in verband met onze Westerse leefstijl. Het is echter niet zo dat alle mensen met overgewicht hartritmestoornissen krijgen. Iemand die te zwaar is maar veel beweegt, loopt minder risico op boezemfibrilleren dan iemand die slank is en inactief! Fitheid speelt dus ook een grote rol.”

Leefstijl als medicijn

Een gezonde leefstijl kan volgens Rienstra niet alleen voorkomen dat hartritmestoornissen ontstaan, ook de kans op herhaling ervan wordt een stuk minder groot wordt. “Patiënten met bozemfibrilleren krijgen vaak medicatie om klachten te verminderen en eventueel  bloedverdunners om de kans op een beroerte (waar boezemfibrilleren toe kan leiden) te verkleinen. Onderzoek toont aan dat de kans dat patiënten weer stoornissen krijgen enorm afneemt als we ons bij behandeling óók richten op factoren zoals bewegen, gewichtsverlaging, verlaging van de bloeddruk (door verminderde zoutinname), stoppen met roken, en het matigen van alcoholgebruik. Een gezonde leefstijl is een sterk ‘medicijn’ gebleken, dat wij steeds vaker voorschrijven.”

Aanpassen leefstijl is moeilijk

Zo kan de patiënt ervoor kiezen om zelf gezonder te gaan leven, met behulp van de huisarts en diëtist aan de slag gaan, een kort poliklinisch fitprogramma te volgen in het UMCG of om in Beatrixoord mee te doen aan een leefstijl- en hartrevalidatieprogramma. Rienstra: “De wens van de patiënt staat bij leefstijlverandering voorop, anders is de kans groot dat die het niet volhoudt.”

In de programma’s die het UMCG en Beatrixoord aanbieden, wordt altijd aandacht besteed aan de conditie en fitheid van de patiënt en aan bekende risicofactoren voor hart- en vaatziekten. In Beatrixoord wordt hij of zij hierin zelfs bijgestaan door een deskundig team. Samen stelt men doelen vast, die kunnen variëren van afvallen en conditie opbouwen, tot leren omgaan met hartritmestoornissen en het in contact brengen met lotgenoten.”

De polikliniek boezemfibrilleren in het UMCG is daar helemaal op ingericht. Mensen krijgen te maken met een gespecialiseerd team, bestaande uit cardiologen en verpleegkundig specialisten. De cardioloog spreekt met de patiënt, stelt de diagnose en onderzoekt wat de oorzaken kunnen zijn van de hartritmestoornissen. Als er een vermoeden ontstaat dat leefstijl daar een van is, bezoekt de patiënt de verpleegkundig specialist. Die probeert de patiënt te verleiden om zijn/haar leefstijl te verbeteren en bespreekt hoe hij/zij dit kan en wil doen.

Afvallen als voorwaarde

Niet voor alle patiënten geldt dat een aanpassing van de leefstijl geheel vrijblijvend is. Een deel móet dit doen om voor behandeling in aanmerking te komen. “Het gaat dan om mensen die een ablatie moeten ondergaan, omdat ze af willen van de klachten die boezemfibrilleren veroorzaakt. Een ablatie is een ingreep waarbij we via de lies katheters in het hart brengen en met behulp van een vriesballon (of katheter) de longaders isoleren, zodat boezemfibrilleren (wat meestal begint vanuit de longaders) niet meer kan optreden. Heeft de patiënt in kwestie overgewicht, dan stellen wij afvallen als voorwaarde voor behandeling. Dit omdat uit eigen onderzoek én uit andere studies is gebleken dat de kans dat een ablatie slaagt veel groter is bij mensen met een lager gewicht of bij mensen die weten af te vallen.”

De patiënt krijgt voorafgaand aan de ablatie dezelfde leefstijlprogramma’s aangeboden als op de polikliniek boezemfibrilleren. “Natuurlijk stellen we met de patiënt realistische doelen, want het is niet eenvoudig om meer te gaan bewegen als je last hebt van boezemfibrilleren. Over het algemeen wordt positief gereageerd op het leefstijlprogramma maar we hebben natuurlijk wel wat uit te leggen als we deelname hieraan als voorwaarde stellen voor ablatie. Meestal is er echter snel sprake van wederzijds begrip.”

Onderzoek naar effectiviteit leefstijlprogramma's

De onderzoeksgroep van Michiel Rienstra en Isabelle Van Gelder doet volop onderzoek naar de effectiviteit van leefstijlprogramma’s bij hartritmestoornissen, zoals boezemfibrilleren. “Zo zijn we nu druk bezig om de resultaten van een onderzoek te bestuderen, waarin we twee verschillende behandelstrategieën bij boezemfibrilleren vergelijken. Een groep patiënten is behandeld met medicatie en/of ablatie, de andere groep heeft daarnaast een leefstijlprogramma gevolgd en aanvullende medicatie gekregen.”

Dat leefstijlprogramma duurt enkele maanden maar patiënten worden nadien nog driemaandelijks gebeld om na te gaan of ze de gezonde leefstijl vast weten te houden en of ze daar eventueel coaching bij nodig hebben. “Dit blijven we de komende vijf jaar doen, want we willen weten of onze inspanningen op de lange termijn effect hebben. Binnenkort maken we de resultaten uit jaar één bekend. Ons idee is dat een verbetering van de leefstijl de kans op het succes van de behandeling van boezemfibrilleren vergroot. Als we dat bewijzen, kunnen we adviezen ten aanzien van een gezonde leefstijl meer kracht bijzetten. Daarnaast kunnen we in de richtlijnen die cardiologen gebruiken bij de behandeling van patiënten met boezemfibrilleren nóg sterker aanbevelen dat leefstijl daar een belangrijk onderdeel van uit moet maken.”

Bron: www.umcg.nl

“Inactief en slank zijn, is gevaarlijker dan fit en zwaar”

Michiel Rienstra
Michiel Rienstra

“Als je niet gezond wilt leven, houdt je het ook niet vol”