Onderzoek: hoe koolhydraten een rol spelen in onze gezondheid en voeding

Onderzoek: hoe koolhydraten een rol spelen in onze gezondheid en voeding

Onderzoek: hoe koolhydraten een rol spelen in onze gezondheid en voeding

Wat heb je eraan? Het is een veel gestelde vraag als het gaat om fundamenteel wetenschappelijk onderzoek. Lubbert Dijkhuizen geeft het antwoord niet. Hij laat de uitkomsten spreken. De hoogleraar microbiologie aan de Rijksuniversiteit Groningen heeft een manier gevonden om bedrijven bij het onderzoek te betrekken, zonder de onafhankelijkheid te verliezen.

,,Wij zijn wetenschappers. Die bedrijven bemoeien zich niet met ons onderzoek. Maar ze zijn er wel in geïnteresseerd. Daarom betalen ze eraan mee.’’ Zo simpel is het eigenlijk. Het tien jaar geleden door Dijkhuizen en de zijnen opgerichte Carbohydrate Competence Center (CCC) is kampioen privaat geld binnenhalen. In tien jaar tijd kon zo voor 30 miljoen euro aan onderzoek worden verricht.Partijen als Friesland Campina, Danone, Cosun, Agrifirm, Aviko en Avebe willen er namelijk alles van weten, van wat de onderzoekers uitvinden. Die pluizen koolhydraten uit, zoeken nieuwe eigenschappen, passen ze zo aan dat ze andere dingen doen. En dat levert bijvoorbeeld betere, voeding op. En een betere gezondheid. Precies wat de samenleving wil en de bedrijven dus ook.

Probiotica versus antibiotica

Neem nou antibiotica, objecten van een nieuw groot onderzoek van het CCC. ,,Ons lichaam zit vol met goede bacteriën. Een kilo per persoon, welgeteld.  Ze zorgen voor een goede spijsvertering, voor gezonde ecosystemen van de huid, de maag en nog veel meer. Maar antibiotica maakt geen onderscheid tussen goede en slechte bacteriën. Daar moeten we dus iets mee. We onderzoeken manieren om probiotica beter toe te passen.’’Het onderzoek richt zich op de toepassing van koolhydraten waarvan bekend is dat ze een positieve uitwerking hebben op die goede bacteriën. Ze stimuleren de aanmaak van goede bacteriën in de darmen, of ze zorgen ervoor dat de bacteriestand sneller herstelt na de toediening van antibiotica. ,,De vraag is dan. Moet je die koolhydraten tijdens of na de antibiotica toedienen? Daar denken we ook over.’’

Biologisch maagbandje

Gezondheid is een overkoepelend thema voor de onderzoekers van het CCC. Zo pasten zij koolhydraten in zetmeel zo aan, dat ze niet meer in de mond worden afgebroken, maar pas in de darmen. Het gevolg: de aardappeleter krijgt veel minder calorieën binnen. ,,We hebben de moleculen zo aangepast, dat de enzymen in onze mond ze niet kunnen afbreken. Dus blijven ze heel tot de darmen, waar veel sterkere enzymen leven.’’Suiker is ook een hot item. ,,Dat is in feite een verbinding van glucose en fructosemoleculen. De enzymen die wij inzetten, veranderen de glucosepolymeren van vorm. Als gevolg daarvan heb je na het eten het gevoel dat je een volle maag hebt.’’ Een biologisch maagbandje op basis van aangepaste koolhydraten dus.

Betere babymelkpoeder

De zuivelindustrie kijkt met interesse naar het onderzoek dat het CCC doet naar moedermelkvervangers. ,,Babymelkpoeder bestaat vooral uit zogeheten oligosachariden. De industrie haalt ongeveer veertig soorten uit wei van melk. Maar in moedermelk hebben we al meer dan 200 soorten geïdentificeerd die allemaal iets positiefs doen voor de bacteriën in baby’s. We zijn nu bezig om de diversiteit van die goede stoffen in babymelkpoeder te vergroten. Onze wetenschappers werken met enzymen om nieuwe moleculen te ontwerpen.’’Het lijkt vanzelfsprekend dat grote concerns een bijdrage leveren aan die onderzoeken. ,,Maar wij houden ons puur bij het fundamenteel onderzoek. Hoe daar producten van gemaakt worden, dat moeten de R&D-afdelingen van de bedrijven zelf uitvinden. Maar dat deze samenwerking veel innovaties heeft opgeleverd, staat als een paal boven water. Patenten ook, die altijd bij de onderzoeksinstituten blijven liggen.

Groningen  koolhydratenhoofdstad

Groningen wordt wel de koolhydratenhoofdstad van Nederland genoemd. Dat heeft te maken met de aanwezigheid in de directe omgeving van grote hoeveelheden aardappelen en suikerbieten, en de forse melkveestapel. Maar ook door de grote industrie daaromheen. Én door de vele doorbraken de afgelopen jaren door het CCC

Die unieke combinatie vormt de basis van het CCC. Bedrijven en agrariërs zoeken manieren om hun producten op te waarderen. De onderzoekers zoeken steun om hun werk te doen. Het werkt. Deze manier van publiek-private samenwerking krijgt steeds meer navolging in het land. Het is misschien wel hét antwoord op de dalende subsidies voor fundamenteel wetenschappelijk onderzoek.

Het Carbohydrate Competence Center is een in Groningen gevestigde samenwerking tussen 19 bedrijven en 6 kennisinstellingen in heel Nederland. In meer dan twintig verschillende projecten wordt onderzoek verricht naar koolhydraten die een belangrijke rol spelen in gezondheid en voeding.